Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсар йæ интервьюйы «РИА Новости»-йæн радзырдта, Уæрæсеимæ интеграцийы уæрæхкæнынад кæй у республикæйы сæйраг здæхт. Уыимæ иумæ Гуырдзыстон дарддæр кæны НАТО æмæ европæйаг структурæтимæ интеграцийы курс, уый фæдыл йемæ рæстæгмæ фидыды фарста нæу скъуыддзаг – уæлдайдæр та Цхинвалы национ æдасдзинад хынцгæйæ.
– Æхсар Мураты фырт, кæфты мæйы 1-æм бон дын уыдзæн фембæлд Уæрæсейы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Сергей Лавровимæ. Мæскуымæ дæ балцы сæйраг нысан цæй мидæг ис? Цы хатдзæгтæм æнхъæлмæ кæсыс фембæлды фæстæ?
– Махæн Сергей Викторы фыртимæ алкæцы диалог дæр – ахсджиаг цау. Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы æддагполитикон уагдæттæ сты æдзухон æнгом æмархайды, æмæ сæ сæрдæртты ‘хсæн æрвылазон фембæлдтытæ та систы традици. Фадат дæттынц регионалон ахсджиаг фарстатыл иумæйаг уынаффæтæм æрцæуын æмæ æнгом архайдæн.
Нæ куыст активондæр ссис 2026-2027 азтæм Консультациты пълан бафыстæй. Дзырд цæуы æхсæнуагдонон æмгуыстады æппæт фадгуытыл дæр.
Уый фæдыл нæ фембæлды рæстæджы фадат уыдзæн нæ пълæнттыл æрдзурынæн. Ныхас цæудзæн интеграцион процессты цыд æмæ ныры бадзырдадтыл. Ныфс дарын, фембæлды фæстиуæгæн арæзт кæй æрцæудзысты бæрæг бæлвырд къахдзæфтæ Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы 'хсæн хæларадон ахастыты дарддæры райрæзтæн.
– Цæуыл арæзт цæуы Уæрæсе æмæ Хуссар Ирыстоны 'хсæн ахастыты барадон бындур?
– Абоны бон Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы 'хсæн ахастыты барадон бындуры ис 150 дывæрсон документæй фылдæр. Сæ фæстиуæгджын реализаци нын фадат ратдзæн æппæт фадгуыты уавæр фæхуыздæр кæнынæн. Растдæр уымæ здæхт у Хуссар Ирыстоны Президент Хъамболты Мараты программæ.
– Хуссар Ирыстоны уæвæг Уæрæсейы минæварады фехъусын кодтой, республикæйы цæрджыты фылдæр хай кæй райсдзысты уæрæсейаг паспорттæ иннæ аз. Цы хъуыды кæныс уый фæдыл?
– Кæд æмæ республикæйы цæрджыты фылдæр хайæн ис уæрæсейаг паспорттæ, уый дзурæг у ууыл, æмæ де-факто мах стæм уæрæсейаг дунейы хай. Æмæ нæ иумæйаг уæвынады юридикон формæтæн та скъуыддзаг гæнæн ис Уæрæсейы Федерацийы къухдариуæгадимæ æнгом æмархайды.
– Зын геополитикон уавæр хынцгæйæ, куыд рæзы абон Хуссар Ирыстон æддагполитикон фадыджы?
– Æнæдызæрдыгæй, дунейы геополитикон уавæр хуымæтæг нæу. Цæрæм глобалон ивындзинæдты рæстæджы, æмæ уый фæдыл æнæмæнг у фæстиуæгджын архайд.
Нæ сæйрагдæр æддагполитикон приоритет у æнæивгæ – уый Уæрæсейы Федерациимæ стратегион æмцæдисад æмæ интеграци. Уый у не ‘дасдзинад æмæ паддзахаддзинады бындур.
– Кæцы бæстæтимæ æмгуыстад у ахсджиагдæр республикæйæн?
– Мах нæ сæйраг хъусдард здахæм уыцы бæстæтимæ æмгуыстадмæ, кæцытæн æввахс сты нæ суверенитеты принциптæ, æхсæнадæмон барад æмæ æмбар диалогмæ цæттæдзинад.
– Хуссар Ирыстон æнхъæлмæ кæсы æппæт бæстæты ‘рдыгæй банымадмæ? Æввахс фидæны уыдзæн республикæйы банымад?
– Банымады фарстаты мах кусæм ууыл, цæмæй нæ фехъусой, цæмæй нæ хъæлæс хъуыса æхсæнадæмон фæзуаттæй æмæ цæмæй нæ хæлæртты нымæц уæрæхдæр кæна. Æввахс фидæны банымадыл куы дзурæм, уæд та зæгъын хъæуы уый, æмæ алцæмæн дæр уæвæн ис. Дуне ивы, бирæ бæстæтæ ныууагътой ныгуылæны хуызæгтæ æмæ æндæр цæстæй райдыдтой кæсын се 'ддагон политикæмæ.
– Ис ахæм бæстæтæ, кæцытимæ æнæмæнгæй хъæуид æмгуыстад размæ кæнын?
– Нæ уæрæсейаг коллегæты æххуысæй мах активонæй кусæм нæ бастдзинæдтæ уæрæх кæныныл, уый хыгъд культурон ивындзинад æмæ гуманитарон æмгуыстад дæр. Мах хицæнæй не стæм, мах не 'мцæдисонты тыгъдады хай стæм æмæ кæддæриддæр цæттæ стæм æмбар ахастытæ арызынмæ.
– Цы бæстæтимæ ис фыццаджыдæр базарадон-экономикон æмгуыстады размæдзыды фадат?
– Ам ахсджиаг у ныры геополитикон уавæр æмæ нæ стратегион интерестæ хынцын. Куыд ма йæ загътон, махæн сæйрагдæр у Уæрæсейы Федерациимæ интеграцийы уæрæхкæнынад, æмæ сæрмагондæй та республикæйы экономикæмæ уæрæсейаг инвестицитæ фæфылдæр кæнын. Фæлæ цæмæй æмгуыстадæн уа практикон здæхт, уый фæдыл хъæуы хъусдард аздахын транспорты размæдзыдмæ æмæ бæлвырдæй равдисын парнертæн фадгуытæ, цыран сæ бон уыдзæн кусын нæ республикæйы хæрзиуæгæн.
– Куыд дæм кæсы, Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны 'хсæн рæстæгмæ фидыдæн бантысæн ис?
– Гуырдзыстонимæ рæстæгмæ фидыды, æмæ растдæр та, сабырад æмæ стабилондзинад бахъахъхъæныны фарста, махæн теори нæу, фæлæ нæ национ æдасдзинад æмæ историон рæстдзинады фарста. 2008 азы майрæмты мæйæ фæстæмæ Медведев – Саркозийы бадзырдадты фæлгæтты Уæрæсейы Федерацийы архайдтыты фæрцы цæуынц Фæскавказы æдасдзинады фæдыл дискусситæ. Уыдоны махæн сæйрагдæр у, цæмæй Гуырдзыстон бафысса Хуссар Ирыстон æмæ Абхазы 'рдæм тыхæй ма спайда кæныны фæдыл юридикон хæсджынгæнæг документ. Ацы фадыджы гуырдзиаг фарс иу къахдзæф дæр нæ аразы æмæ йæ нæ фæнды уавæр политикон æгъдауæй æрбæстон кæнын. Махæн уый у ахсджиаг.
– Бæстæты 'хсæн дипломатон ахастыты размæдзыды фадат ис?
– Дипломатон ахастыты размæдзыдыл куы дзурæм, уæд ам ахсджиаг у банысан кæнын уый, æмæ цалынмæ официалон Тбилис Республикæ Хуссар Ирыстоны банымайа куыд хæдбар паддзахады, уæдмæ уымæн уæвæн нæй. Цалынмæ Гуырдзыстоны паддзахадон æмвæзадыл дарддæр цæуы æнæбанымады политикæ æмæ хъуысынц «оккупацигонд территориты» фæдыл ныхæстæ, уæдмæ æххæст дипломатон ахастытыл дзурын у раджы.
– Абоны бон цы лæууы Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны 'хсæн рæстæгмæ фидыды раз?
– Нысан куыд æрцыд, афтæ ам сæйраг цæлхдур у гуырдзыстон кæй нæ фыссы Хуссар Ирыстон æмæ Абхазы ‘рдæм тыхæй ма спайда кæныны фæдыл юридикон хæсджынгæнæг документ. Азæй азмæ хъусæм декларацитæ, фæлæ нын нæй барадон гарантитæ. Гуырдзыстон дарддæр кæны НАТО æмæ европæйаг структурæтимæ интеграци. Уый комкоммæ фыст у гуырдзыстоны конституцийы. Хуссар Ирыстонæн уый æвзарын кæны тæссагдзинад йе 'дасдзинадæн. Уымæй дарддæр ма Тбилисы не сты цæттæ ирон адæмы геноцид æмæ 2008 азы агрессийы фæстиуджыты фæдыл бæрндзинад райсынмæ. Уыцы факттæ нымад куыннæ æрцæуой æмæ æдасдзинадæн юридикон гарантитæ куыннæ уа, уæд ницæй æууæнкыл дзурæн нæй.
– Науру (Наоэройы) дæнцæгыл æндæр бæстæтæн сæ бон у Хуссар Ирыстонимæ дипломатон ахастытæ æрæлæууын кæнын? Республикæйы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министрады фидиуæнмæ гæсгæ, Науруйыл уыд æндæвдад Гуырдзыстоны 'рдыгæй
– Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад банымайыны тыххæй Республикæ Наоэро кæй бавзæрста фидар æндæвдад, уый канд хицæн цау нæу. Бæрæг бæлвырдæй нын æвдисы, ныры дунеон политикæйы куыд æндавынц чысыл бæстæтыл, цæмæй сæ суверенон уынаффæтæ ивд æрцæуой.
– Ацы уавæры гуырдзиаг хицауадæн сæ бон у райдайын провокаци æмæ бандавын æндæр бæстæтыл?
– Провокацитæн уæвæн ис æви нæ, уый равдисдзæн рæстæг. Фæлæ хъæуы банысан кæнын уый, æмæ æндæвдадмæ нæкæсгæйæ, Хуссар Ирыстонимæ цы бæстæтæ дарддæр кæнынц дипломатон ахастытæ, уыдон æвдисынц политикон субъективондзинады бæрзонд æмвæзад. Цхинвалæн ахæм партнертæ сты æмцæдисонтæ.
– Æддагон политикæйы фарстамæ 'рыздæхгæйæ, куыд уыныс Хуссар Ирыстон æмæ Сирийы ахастыты размæдзыд?
– Сириаг Араббаг Республикæимæ нæ ахастыты размæдзыды фарстамæ хъæуы бацæуын цадæггай. Хорз æй æмбарæм, дуне кæй ивы æмæ бæстæтæн дæр кæй ивынц сæ æддагполитикон интерестæ. Дамаск ныртæккæ скъуыддзаг кæны бæстæ сæндидзын кæныны фæдыл ахсджиаг фарстатæ æмæ фидар кæны æхсæнадæмон аренæйы йæ позицитæ. Мах цæттæ стæм алыхуызон форматты æмархайдмæ. Сæйрагдæр нын у бастдзинæдтæ ма фесафын æмæ адæмæн пайда цы æрхæсдзæн, уыцы здæхтытæ размæ кæнын.
Зындгонд куыд у, афтæмæй дипломати – фадат цæмæн ис, уый аразыны аивад. Цаутæ нæ тагъд кæнæм, фæлæ цы бантыст саразын, ууыл дæр нæ къух нæ тигъ кæнæм. Ныфс мæ ис, æмæ кæрæдзийæн цыт кæнгæйæ махæн нæ бон суыдзæн ссарын ахæм æмгуыстады хуыз, кæцы ног уавæрты дзуапп дæтдзæн куыд Хуссар Ирыстоны, афтæ Сирийы интерестæн дæр.
https://ria.ru/20261001/dzhioev-2121376096.html